Мемлекеттік органдардың заңсыз әрекеттерінен келтірілген зиянды өтеу құқығын жаңа Конституцияда бекіту ұсынылады
«Әділсөз» сөзбостандығын қорғау халықаралық қорының президенті Қарлығаш Жаманқұлова Конституциялық реформа жөніндегі комиссияның сегізінші отырысында ҚР жаңа Конституциясына әрбір азаматтың мемлекеттік органдар мен лауазымды адамдардың заңсыз әрекеттерінен немесе әрекетсіздігінен келген зиянды өтеу құқығы туралы норманы енгізудіұсынды.
Ол сөзбасындаКомиссиямүшелерінекелісу,талқылаужәнеқызупікірталастардыңкүрделілігінеқарамастан, ашықтықпенсындарлылық ұстанғаны үшіналғысын білдірді.
«Заңгерәріптестерімеазаматтыққоғамныңұсыныстарынанақтытұжырымтапқандары үшін алғысайтқымкеледі», – дедіҚарлығашЖаманқұлова.
Адамқұқықтарынқорғаукепілдіктерінкеңейтумәселесіне тоқтала отырып, мемлекеттік органдарқызмет бабына қарай күн сайынадамдардыңтағдырыменбайланыста болатынын атап өтті.
Атап айтқанда, мемлекеттік шешімдер – рұқсаттар, тыйымдар немесе тексерулер қарапайым адамның жұмыс істеу, оқу, емделу және өз мүлкін қорғау мүмкіндігін анықтайды.
ҚарлығашЖаманқұлованыңпікірінше, адамның мемлекеттік органдардыңзаңсызәрекеттеріненнемесеәрекетсіздігіненкелтірілгензияндыөтеуқұқығықұқықтықмемлекеттіңжәнеқұқықтарменбостандықтардыңнақтысипатыныңнегізгіэлементтерініңбірі болып табылады.
«Қазақстандықтаросындайзалал үшін барабарөтемақыалуытиіс.Егеразаматқаәділетсіздік жасалса,олжұмсағануақыты,ақшасынемесетіптіжүйкесі үшін өтемақыалуыкерек»,– деп атап өттіол.
Оның айтуынша, мұндай конституциялық кепілдік азаматтарды қорғап қана қоймай, мемлекеттік органдар мен лауазымды тұлғалар тарапынан заңсыз шешімдер мен іс-әрекеттер қабылдау қаупін азайта отырып, тұрақты алдын алу әсерін тигізеді.
«Егерсот мемлекеттік органдарменлауазымдытұлғалардыңшешімдерімен іс-әрекеттерізаңсыз деп танығанжағдайда,азаматтарғаосындайөтемақыалумүмкіндігінекепілдік беру қажет»,- деді ҚарлығашЖаманқұлова.
Ол мұндай кепілдікті Конституция деңгейінде енгізу әр адамның құқық субъектілігін тану екенін атап өтті.
«ЖаңаКонституцияәрбірадамқұқықтарменміндеттердіңиесі болып табылатындығынан және оларды,мемлекеттен де қорғаудыөзбетіншеталап етуге құқылы кендігінен туындайды»,–дедіол.
Жалпы, Қарлығаш Жаманқұлованың пікірінше, мұндай норманы енгізу әрбір азаматты жария-құқықтық қатынастардың тең құқылы қатысушысы етеді, «Заң және Тәртіп» қағидатын іске асырудың практикалық құралына айналады.
«Сайып келгенде, мұндай нормамен жаңа Конституцияның жобасы ел азаматын, оның мүдделері мен құқықтарын бірінші орынға қоятын барынша адамға бағдарланған болады. Сондықтан Конституцияға әрбір азаматтың мемлекеттік органдардың немесе олардың лауазымды тұлғаларының заңсыз әрекеттерінен немесе әрекетсіздігінен келген зиянды өтеу құқығы туралы норманы енгізуді ұсынамын», – деп түйіндеді ол.
