Қазақстан Республикасының Конституциясы адамның құқықтары мен бостандықтарын бекітумен қатар, әрбір азаматқа Конституция мен заңнаманы сақтау, басқа адамдардың құқықтарын, бостандықтарын, ар-намысы мен қадір-қасиетін құрметтеу міндетін жүктейді. Бұл адамның бостандығы өз әрекеттері үшін жауапкершіліктен бөлек қарастырылмайтынын білдіреді.
Әрбір азамат үшін бұл норманың практикалық маңызы зор. Заңды сақтау адамға өзін қорғалған сезінуге, өз құқықтарын қорғауға, білім алуға, еңбек етуге, мансап құруға және жеке бастамаларын жүзеге асыруға мүмкіндік береді. Сонымен бірге заң талаптары айналамыздағы адамдардың құқықтарын құрметтеуді және заңда белгіленген нормаларды бұзбауды талап етеді.
Мұның нақты мысалын Теміртау қаласынан көруге болады. 3 қыркүйекте қалада Қадағалау әрекет ету орталығы ашылды. Ол жағдайды нақты уақыт режимінде бақылауға және заң бұзушылықтарға жедел әрекет етуге мүмкіндік береді. Орталықтың негізгі міндеттерінің бірі – заңдылықтың сақталуын бақылауды күшейту және азаматтардың құқықтарын қорғау.
Бұл «Заң мен тәртіп» қағидаты тек мемлекеттік органдардың қызметіне ғана қатысты емес екенін көрсетеді. Ол әр адамның күнделікті өмірімен тікелей байланысты. Азамат өз құқықтарын біліп, заң талаптарын сақтап, өзгелердің құқықтарын құрметтеген кезде қоғамда тұрақты әрі қауіпсіз орта қалыптасады.
Бұл мәселені жастар арасында түсіндірудің маңызы ерекше. Құқықтық мәдениет дегеніміз – заң баптары мен өз құқықтарын білу ғана емес. Ол – өз әрекетінің салдарын түсіне отырып шешім қабылдау, айналадағы адамдарды құрметтеу және жеке жауапкершілікті сезіну қабілеті.
Құқық адамға еркін әрекет етуге мүмкіндік берсе, жауапкершілік сол еркіндіктің барша үшін қауіпсіз болуына негіз болады.
Суимбаев Кемелбек Момынович
Ақсақалдар кеңесі төрағасының орынбасары
