ҚарИУ-да болашақтың тағамы әзірленуде

Қарағанды индустриялық университетінде «Тағам өнімдерінің технологиясы» атты жаңа білім беру бағдарламасы ашылды. Алайда мұнда аспаздарды даярлау туралы сөз болып отырған жоқ — бұл жерде жаңа буын өнімдерін: пайдалы, функционалды және заман талаптарына сай келетін өнімдерді жасай алатын инженер-технологтарды оқытатын болады.

Бүгінде тамақ өнеркәсібінің фармацевтикамен не себепті тығыз байланысты екені, университет зертханасында қандай өнімдер жасалып қойғаны және университет әзірлемелері нарыққа шыға ала ма деген сұрақтар туралы химиялық технология және экология кафедрасының меңгерушісі, химия ғылымдарының кандидаты, профессор Сауле Кабиева айтып берді.

Оның айтуынша, жаңа бағдарламаның идеясы кездейсоқ пайда болған жоқ. Университетте жеті жылдан бері «Фармацевтикалық өндіріс технологиясы» білім беру бағдарламасы табысты жүзеге асырылып келеді. Биологиялық белсенді қоспалармен жұмыс істеу барысында оқытушылар мен ғалымдар бұл әзірлемелерді тамақ өнеркәсібінде де тиімді пайдалануға болатынын түсінген.

— Бүгінде тағам тек аштықты басудың тәсілі ғана емес. Ол иммунитетті нығайтып, ағзаның төзімділігін арттырып, адам денсаулығына қызмет етуі тиіс. Сондықтан тағам өнімдерінің технологиясы бойынша бағдарламаны құру біздің ғылыми қызметіміздің заңды жалғасына айналды, — деп атап өтті профессор.

Ғалымның айтуынша, қазіргі заманғы тамақ өнеркәсібі фармацевтикамен барған сайын тығыз байланыс орнатуда. Фармацевтикалық өндіріс үшін әзірленген өсімдік экстрактылары, витаминдік кешендер мен минералдық қоспалар функционалды тағам өнімдерін жасау кезінде де қолданылуы мүмкін.

Бұл бағыттардың өзектілігі әсіресе COVID-19 пандемиясы кезеңінде айқын байқалды. Дәл сол кезде әлемдік дағдарыстарға қарамастан, азық-түлік пен дәрі-дәрмек әрдайым сұранысқа ие болатыны белгілі болды.

— Пандемия осы салаларда жұмыс істейтін мамандардың қаншалықты маңызды екенін көрсетті. Сондықтан біз бағдарламаны болашақты ескере отырып жасадық, — дейді Сауле Кабиева. — Біздің түлектер жұмыссыз қалмайды.

Жаңа білім беру бағдарламасы көптеген бағыттарды қамтиды: нан-тоқаш, сүт, ет және кондитерлік өнімдер технологиясы, сусындар өндірісі және тамақ өнеркәсібінің басқа да көптеген салалары. Сонымен қатар профессор болашақ түлектердің аспаз емес, инженер-технолог екенін ерекше атап өтті.

— Көпшілік бұл аспаз мамандығы деп қате ойлайды. Шын мәнінде, бұл — күрделі техникалық мамандық. Біздің студенттер химиялық процестерді, жабдықтарды, өндіріс технологияларын және өнімді талдау әдістерін оқиды. Технолог — бұл іс жүзінде инженер, — деп түсіндірді ол.

Маманның міндеті — тек өнім өндіру ғана емес, оның сапасы мен қауіпсіздігін қамтамасыз ету. Мысалы, егер қышқыл сүт өнімдері тез бұзылатын болса, технолог консерванттар қоса салмай, өндірістік процесті жетілдіруі тиіс.

Мамандарды даярлау үшін университет қышқыл сүт және нан-тоқаш өнімдерінің технологиясы бойынша заманауи зертхана құрды. Ол сәуір айында халықаралық ғылыми конференция барысында ашылды.

Зертхана заманауи жабдықтармен қамтамасыз етілген: сорғыш шкафтар, кептіру шкафтары, термостаттар, сүт центрифугасы, гомогенизаторлар, микроскоптар, pH-метрлер және басқа да жабдықтар.

— Мен түрлі жоғары оқу орындары мен ғылыми орталықтарда көп болдым, бірақ дәл осындай заманауи титрлеу үстелін алғаш рет өзімізде көріп отырмын, — деп профессор мақтанышпен атап өтті.

Студенттер алғашқы өнімдерін жасап та үлгерді. Олардың қатарында термостаттық айран, сүзбесі бар қарақұмық тоқаштары, үй ірімшігі және табиғи шие мен цитрус экстрактылары қосылған сүт сарысуы негізіндегі сусындар бар.

Сауле Кабиеваның айтуынша, зертхананың ашылуына келген Оңтүстік Корея, Германия және АҚШ қонақтары әзірленген өнімдердің дәмі мен сапасын жоғары бағалаған.

Университет сондай-ақ өңір кәсіпорындарымен — сүт зауыттарымен, нан-тоқаш өндірістерімен және кондитерлік фабрикалармен белсенді ынтымақтастық орнатуды жоспарлап отыр. ЖОО өндірушілер үшін жаңа рецептуралар, пайдалы қоспалар мен функционалды өнімдер әзірлеуге дайын.

Болашақта университет жоғары оқу орнының брендімен жеке өнім шығаруды және стартап-жобаларға қатысуды қарастыруда. Мұндай тәжірибе бұған дейін де болған: кафедра оқытушыларының бірі жастар байқауында жеңіске жетіп, өсімдік шикізаты негізінде нәрестелерді шомылдыруға арналған ұнтақ өндірісін іске қосқан.

Алдағы жылдары кафедра ет және кондитерлік өнімдер зертханаларын ашуды, ғылыми зерттеулерді кеңейтуді және өнеркәсіптік кәсіпорындармен ынтымақтастықты нығайтуды жоспарлап отыр.

Ғалымдар өнеркәсіптік өңір тұрғындарының денсаулығына ерекше көңіл бөлуде. Сауле Кабиеваның айтуынша, зиянды жағдайда жұмыс істейтін адамдар үшін A, B және C витаминдеріне, антиоксиданттар мен селенге бай өнімдерді тұтыну аса маңызды.

— Антиоксиданттар ағзаға токсиндер мен ауыр металдардың әсерімен күресуге көмектеседі, ал селен иммундық жүйені қолдап, зиянды өндірістік факторлардың теріс әсерін азайтады. Сондықтан біз өсімдік экстрактыларымен және функционалды тағам өнімдерімен белсенді жұмыс істеп жатырмыз, — деп атап өтті профессор.

Оның айтуынша, жаңа білім беру бағдарламасы — бұл жай ғана тағы бір даярлау бағыты емес. Бұл ғылымды, технологияларды және адам денсаулығына деген қамқорлықты біріктіруге жасалған талпыныс.